TỪ 1/7/2025, CHỦ HỘ KINH DOANH BẮT BUỘC THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI

19/06/2025 681

Nhằm tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu mở rộng chính sách an sinh xã hội đến với mọi đối tượng, Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024 đã được Quốc hội thông qua vào ngày 11/1/2024, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
Theo đó, chủ hộ kinh doanh cá thể – lực lượng lớn trong nền kinh tế phi chính thức – sẽ bắt buộc tham gia BHXH với mức đóng được tính theo thu nhập tự chọn. Đây là bước cải cách mạnh mẽ, hướng đến công bằng xã hội và gia tăng độ bảo vệ cho người thân của các hộ kinh doanh khi về già, gặp rủi ro, hoặc mất sức lao động.

1.    Đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc từ 1/7/2025

Theo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025), những đối tượng sau thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH:

  • Chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh;
  • Cá nhân kinh doanh có đăng ký, dù không thuê lao động;
  • Hộ gia đình có thuê lao động thường xuyên từ 1 người trở lên;
  • Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên;
  • Người quản lý doanh nghiệp, quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng lương.

Đây là lần đầu tiên chủ hộ và cá nhân kinh doanh được đưa vào diện tham gia BHXH bắt buộc, thể hiện bước mở rộng mạnh mẽ chính sách an sinh đến khu vực kinh tế phi chính thức.

2. Mức đóng BHXH

🔸 Đối với chủ hộ, cá nhân kinh doanh:

  • Căn cứ đóng: Tối thiểu: Bằng mức lương cơ sở (hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng). Tối đa: Gấp 20 lần mức lương cơ sở.
  • Tỷ lệ đóng: 25% thu nhập/tháng, gồm:
    • 22% vào quỹ hưu trí – tử tuất.
    • 3% vào quỹ ốm đau – thai sản.
      • Ví dụ: nếu chọn mức thu nhập = lương cơ sở, thì mức đóng hàng tháng = 585.000 đồng.

🔸 Đối với người lao động làm việc tại hộ/cá nhân kinh doanh: Người lao động có hợp đồng làm việc từ 1 tháng trở lên phải đóng các loại bảo hiểm sau:

Loại bảo hiểm Người lao động Chủ hộ/cơ sở kinh doanh đóng
BHXH (Hưu trí, tử tuất) 8% 14%
Bảo hiểm y tế 1.5% 3%
Bảo hiểm thất nghiệp 1% 1%
Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (nếu thuộc diện) - 0.5%

👉 Tổng cộng:

  • Người lao động: 10.5% tiền lương/tháng
  • Chủ hộ/cơ sở: 18.5–19% tiền lương/tháng

Ví dụ: Nếu lương 6 triệu đồng/tháng
➝ Người lao động đóng: 630.000 đồng
➝ Chủ hộ đóng: 1.110.000 đồng
➝ Tổng chi phí BH: 1.740.000 đồng/tháng

🔸  Phương thức đóng
💡 Có thể chọn:

  • Đóng hằng tháng, hoặc
  • Đóng theo chu kỳ 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng/lần.

💡 Có thể thực hiện nộp qua:

  • Cơ quan BHXH quận/huyện nơi đăng ký kinh doanh;
  • Đại lý thu bảo hiểm (nếu có).

3. Thủ tục tham gia BHXH

Hồ sơ gồm có:

  • Tờ khai tham gia BHXH (Mẫu TK1-TS);
  • Bản sao CCCD/CMND;
  • Nộp tại cơ quan BHXH cấp tỉnh, hoặc BHXH cơ sở trực thuộc tỉnh (trực tiếp quản lý địa bàn xã/phường).
  • Trong một số trường hợp, chủ hộ có thể đăng ký trực tuyến hoặc qua tổ chức trung gian như hiệp hội ngành nghề hoặc đại lý ủy quyền.

4. Không tham gia có bị xử phạt không?

Theo quy định:

  • Chủ hộ không tham gia đúng hạn sẽ bị truy thu đủ tiền BHXH cộng tiền lãi chậm nộp (0,03%/ngày);
  • Bị xử phạt hành chính đến 75 triệu đồng (theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP);
  • Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có hành vi trốn đóng nghiêm trọng, tổ chức trốn đóng;
  • Không được xem xét hỗ trợ, ưu đãi về chính sách nếu có vi phạm.

5. Một số lưu ý thêm

  • Chủ hộ đã từng đóng BHXH tự nguyện trước đây sẽ được cộng nối thời gian đóng khi chuyển sang BHXH bắt buộc.
  • Từ 1/7/2025, điều kiện hưởng lương hưu được điều chỉnh: chỉ cần 15 năm đóng BHXH là đủ, thay vì 20 năm như trước.
  • Khi đủ tuổi nghỉ hưu, chủ hộ sẽ được hưởng lương hưu hàng tháng, kèm thẻ BHYT miễn phí và các chế độ khác.

Việc áp dụng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh từ 1/7/2025 không chỉ là một bước cải cách về chính sách, mà còn là chìa khóa để chủ động bảo vệ tương lai tài chính và an sinh của chính mình và gia đình.

Trong bối cảnh pháp luật ngày càng siết chặt, các hộ kinh doanh cần nắm chắc thời điểm, mức đóng và thủ tục, để đảm bảo tham gia đúng hạn và tránh rủi ro xử phạt.
Nếu doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh của bạn cần tư vấn cụ thể về hồ sơ, mức đóng phù hợp, hoặc cần hỗ trợ khai báo tham gia BHXH đúng quy định – hãy liên hệ ngay với đơn vị tư vấn chuyên nghiệp hoặc cơ quan BHXH địa phương để được hỗ trợ kịp thời.