QUẢN TRỊ CHI PHÍ THEO THÔNG TƯ 20/2026/TT-BTC: “CHÌA KHÓA” TỐI ƯU THUẾ TNDN CHO DOANH NGHIỆP

19/03/2026 113

Vừa qua, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 20/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết Nghị định số 320/2025/NĐ-CP về thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Thuế TNDN luôn là một khoản mục trọng yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và lợi nhuận cốt lõi của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh ngành thuế đang siết chặt quản lý bằng công nghệ, việc nắm vững Thông tư 20/2026/TT-BTC và Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là bài toán sống còn để tối ưu lợi nhuận. Nếu không muốn bị "xuất toán" chi phí một cách đáng tiếc, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị ngay hôm nay. Tuy nhiên, để thay đổi đúng hướng, trước hết chúng ta cần nhìn thẳng vào thực trạng: tại sao ngay cả những doanh nghiệp cẩn trọng nhất vẫn thường xuyên bị "vướng" khi quyết toán thuế?

1. Tại sao doanh nghiệp thường bị "bắt lỗi" chi phí khi quyết toán thuế?

Yếu tố quyết định số thuế phải nộp nhiều hay ít nằm ở việc doanh nghiệp ghi nhận các khoản "chi phí hợp lý, hợp lệ" như thế nào. Tuy nhiên thực tế cho thấy, rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), thường chủ quan bỏ qua các khâu quan trọng này.

Tâm lý cho rằng các khoản chi lặt vặt là không đáng kể, sự lúng túng khi thu thập hóa đơn chứng từ, những khoản chi không có hóa đơn đỏ, hoặc đơn giản là chưa nắm vững luật pháp... đã dẫn đến việc tập hợp hồ sơ bị thiếu sót. Hệ quả tất yếu là doanh nghiệp bị xuất toán hàng loạt chi phí, dẫn đến số thuế phải nộp tăng vọt một cách không đáng có. Sự thiếu sót này sẽ còn để lại hậu quả nặng nề hơn khi đối soát với các "nút thắt" pháp lý mới, nơi mà ngưỡng thanh toán bằng tiền mặt đã chính thức hạ từ 20 triệu xuống chỉ còn 05 triệu đồng và các mẫu biểu bảng kê thu mua, tài trợ đã trở thành quy định bắt buộc không thể thay thế.

2. 04 Nhóm chi phí trọng yếu cần lưu tâm theo quy định mới

Để được đưa vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN, Thông tư 20/2026/TT-BTC và Nghị định 320/2025/NĐ-CP đã siết chặt và quy định rất cụ thể về thành phần hồ sơ, chứng từ cho từng khoản chi. Pháp luật bắt buộc doanh nghiệp phải thiết lập bộ hồ sơ chặt chẽ, đôi khi đi kèm điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt. Dưới đây là những khoản chi thông dụng đã có sự điều chỉnh mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm:

Chi phí tiền lương và các khoản phụ cấp: Ngoài việc có thực tế chi trả, pháp luật yêu cầu rất rõ ràng về việc các khoản chi này phải được quy định cụ thể tại Hợp đồng lao động, Thỏa ước lao động tập thể hoặc Quy chế tài chính của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt cũng có những tác động nhất định đến cách thức chi trả của doanh nghiệp mà EMC đã từng chia sẻ chuyên sâu trước đây.
Chi phí mua hàng không có hóa đơn (Lập bảng kê): Khi mua nông, lâm, thủy sản của người trực tiếp sản xuất, mua phế liệu, đồ dùng của cá nhân trực tiếp bán ra... doanh nghiệp phải lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN. Đặc biệt, nếu giá trị mua hàng trong ngày của từng cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên, pháp luật bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Chi phí công tác và ủy quyền mua hộ: Khi nhân viên trực tiếp mua hộ hàng hóa, dịch vụ phục vụ kinh doanh từ 05 triệu đồng trở lên, khoản chi này phải được nhân viên thanh toán bằng hình thức không dùng tiền mặt cho người bán. Hồ sơ hợp lệ đòi hỏi phải có sự đồng bộ từ: Hóa đơn chứng từ, quy chế/quyết định ủy quyền thanh toán nội bộ, chứng từ thanh toán của nhân viên và chứng từ doanh nghiệp chuyển khoản hoàn trả lại tiền cho nhân viên.
Chi phí hủy hàng tồn kho, tài sản hư hỏng: Việc xử lý hàng hết hạn, lỗi thời, hoặc tài sản hư hỏng không đơn thuần chỉ là vứt bỏ. Doanh nghiệp bắt buộc phải có quyết định hủy, biên bản kiểm kê ghi rõ nguyên nhân, số lượng, và đặc biệt là quyết định thành lập Hội đồng xử lý tiêu hủy để được công nhận chi phí.

3. Cảnh báo: Kỷ nguyên AI rà soát thuế đã đến!

Việc chuẩn hóa các bộ hồ sơ chứng từ nêu trên không còn là lựa chọn, mà là rào chắn bảo vệ doanh nghiệp duy nhất trước một hệ thống kiểm soát ngày càng tinh vi và tự động hóa từ phía cơ quan chức năng. Bởi lẽ, chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà mọi dữ liệu kinh doanh đều trở nên minh bạch hơn bao giờ hết dưới sự giám sát của công nghệ.

Trong thời đại số hóa hiện nay, việc thượng tôn pháp luật là con đường phát triển bền vững duy nhất. Cơ quan quản lý thuế và các cơ quan chức năng đang ứng dụng rất mạnh mẽ các công cụ công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) để rà soát, đối chiếu chéo dữ liệu hóa đơn điện tử. Mọi khoản chi phí thiết lập thiếu chứng từ, sai quy trình đều rất dễ dàng bị AI "bắt lỗi" và cảnh báo.

Doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ các quy định pháp luật mới nhất để tổ chức công tác kế toán đúng chuẩn ngay từ đầu. Tuy nhiên, việc bóc tách từng điều luật và xây dựng bộ chứng từ cho khớp với đặc thù kinh doanh lại không hề đơn giản.

4. EMC – Giải pháp quản trị chi phí và thuế chuyên sâu

Trong một kỷ nguyên mà sự sai sót dù là nhỏ nhất cũng có thể bị "vạch trần" bởi công nghệ, việc doanh nghiệp tự mình loay hoay giữa một "ma trận" quy định mới là một nước đi đầy mạo hiểm. Đây chính là lúc Quý vị cần đến một người đồng hành chuyên nghiệp để biến những áp lực tuân thủ pháp luật thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
Nếu Quý doanh nghiệp cảm thấy các thủ tục pháp lý này quá phức tạp, hãy để EMC hỗ trợ. Tự hào là đơn vị hành nghề kế toán uy tín được Bộ Tài chính cấp phép, EMC - Người trợ lý đắc lực cho doanh nghiệp luôn thường xuyên cập nhật pháp luật kịp thời, sẵn sàng hỗ trợ tháo gỡ khó khăn và mang đến những tư vấn thiết thực nhất để bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp cho doanh nghiệp của bạn.

Bạn có đang lo lắng về kỳ quyết toán thuế sắp tới?

👉 LIÊN HỆ NGAY VỚI EMC để được tư vấn lộ trình tối ưu thuế TNDN an toàn và bền vững nhất!

🏢 CÔNG TY TNHH TƯ VẤN QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP
📍 62 đường Yersin, phường Tây Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
☎ Hotline: 0916 676 878
🌐 https://emc.vn